archived-doc-tr/security/filesystem.xml

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- EN-Revision: 91570644fbbe4d23e79908e1a04c4c4d003fe587 Maintainer: nilgun Status: ready -->
  <chapter xml:id="security.filesystem" xmlns="http://docbook.org/ns/docbook">
   <title>Dosya Sistemi Güvenliği</title>
   <simpara>
    <acronym>PHP</acronym>, çoğu sunucu sisteminde bulunan dizin ve dosya erişim izinleri ile
    ilgili yerleşik güvenlik önlemlerinden etkilenir. Bu izinlerle dosya
    sisteminden kimin hangi dosyaları okuyabileceğini denetleyebilirsiniz.
    Dosya sistemine erişimi olan tüm kullanıcıların sadece herkesçe
    okunabilen dosyaları okuyabilmesini sağlamalısınız.
   </simpara>
   <simpara>
    <acronym>PHP</acronym>, dosya sistemine kullanıcı seviyesinde düşük seviyeli erişime izin
    verecek şekilde tasarlandığından, <filename>/etc/passwd</filename> gibi sistem dosyalarını
    okumak, eternet bağlantılarını değiştirmek, yazıcılara iş göndermek ve
    benzerleri tamamen mümkündür. Bu durum sizin bazı önlemler almanızı
    gerektirir; dosyaları kimlerin okuyabileceğine ve kimlerin yazabileceğine
    karar vermeniz gerekir.
   </simpara>
   <simpara>
    Örneğin, aşağıdaki betiği ele alalım. Kullanıcı, ev dizinindeki bazı
    dosyaları silmek istiyor olsun. Bir sayfanın, kullanıcının ev dizinindeki
    bazı dosyaları Apache kullanıcısına sildirmek için bir arayüz olarak
    kullanıldığını varsayalım.
   </simpara>
   <para>
    <example>
     <title>- Değişkenler başınıza iş açabilir...</title>
     <programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php

// Kullanıcının ev dizininden bir dosya silelim
$kullanıcı = $_POST['kullanıcının_belirttiği_isim'];
$kullanıcı_dosyası = $_POST['kullanıcının_belirttiği_dosyaismi'];
$evdizini  = "/home/$kullanıcı";

unlink("$evdizini/$kullanıcı_dosyası");

echo "Dosya silindi!";

?>
]]>
     </programlisting>
    </example>
   Birine ait bir kullanıcı ve dosya ismi bir formdan gönderilebileceğinden
   bunu yapmaya izni olmayan biri bile bu betikle dosya silebilir. Bu durumda
   kimlik doğrulaması yapabilen bir betik kullanmak daha iyi olabilir.
   Birinin formu kullanarak <literal>"../etc/"</literal> ve
   <literal>"passwd"</literal> girdiğini varsayalım ve
   betikte neler oluyor bakalım:
    <example>
     <title>... Bir dosya sistemi saldırısı</title>
     <programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php

// PHP kullanıcısının erişebildiği bir yerden bir dosyayı silelim.
// PHP root yetkilerine sahip olsun.
$kullanıcı = $_POST['kullanıcının_belirttiği_isim']; // "../etc"
$kullanıcı_dosyası = $_POST['kullanıcının_belirttiği_dosyaismi']; // "passwd"
$evdizini  = "/home/$kullanıcı"; // "/home/../etc"

unlink("$evdizini/$kullanıcı_dosyası"); // "/home/../etc/passwd"

echo "Dosya silindi!";

?>
]]>
     </programlisting>
    </example>
    Bu saldırıyı önlemek için dikkate alacağınız iki ölçüt vardır.
    <itemizedlist>
     <listitem>
      <simpara>
       <acronym>PHP</acronym> çalıştırılabilirini çalıştıran kullanıcının izinlerini sınırlamak.
      </simpara>
     </listitem>
     <listitem>
      <simpara>
       Form ile gönderilen tüm değişkenleri denetlemek.
      </simpara>
     </listitem>
    </itemizedlist>
    Düzeltilmiş betik:
    <example>
     <title>- Daha güvenilir bir dosya silme betiği</title>
     <programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php

// PHP kullanıcısının erişebildiği bir dosyayı silelim.
$kullanıcı = $_SERVER['REMOTE_USER']; // kimlik doğrulaması yapıyoruz
$dosya = basename($_POST['kullanıcının_belirttiği_dosyaismi']);
$evdizini  = "/home/$kullanıcı";

$dosyayolu = "$evdizini/$dosya";

if (file_exists($dosyayolu) && unlink($dosyayolu)) {
    $günce = "$dosyayolu silindi\n";
} else {
    $günce = "$dosyayolu silinemedi\n";
}
$dt = fopen("/home/logging/filedelete.log", "a");
fwrite($dt, $günce);
fclose($dt);

echo htmlentities($logstring, ENT_QUOTES);

?>
]]>
     </programlisting>
    </example>
    Ancak, bu bile kusurları örtmeye yetmez. Eğer kimlik doğrulama sisteminiz
    kullanıcıya kendi ev dizinini belirtmesine izin veriyorsa ve kullanıcı
    <literal>"../etc/"</literal> dizinine oturum açmayı istiyorsa sistem hala tehdit altında
    demektir. Bu nedenle, sınanacak noktaları genişletmelisiniz:
    <example>
     <title>- Daha da güvenilir bir dosya silme betiği</title>
     <programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php

$kullanıcı = $_SERVER['REMOTE_USER']; // kimlik doğrulaması yapıyoruz
$dosya = $_POST['kullanıcının_belirttiği_dosyaismi'];
$evdizini  = "/home/$kullanıcı";

$dosyayolu = "$evdizini/$dosya";

if (!ctype_alnum($kullanıcı) ||
    !preg_match('/^(?:[a-z0-9_-]|\.(?!\.))+$/iD', $dosyayolu)) {
        die("Kullanıcı veya dosya ismi hatalı");
}

// vs...

?>
]]>
     </programlisting>
    </example>
   </para>
   <para>
    Kullandığınız işletim sistemine bağlı olarak, dikkate alacağınız geniş
    bir dosya isimleri yelpazesi vardır: aygıt dosyaları (<filename>/dev/</filename>
    veya <filename>COM1</filename> gibi), yapılandırma dosyaları
    (<filename>/etc/</filename> ve <literal>.ini</literal> dosyaları), bildik saklama
    alanları (<filename>/home/</filename>, <filename>My Documents</filename>), vb.
    Bu nedenle, açıkça izin verilenler dışında kalan herşeyi yasaklamak en kolayıdır.
   </para>
   <sect1 xml:id="security.filesystem.nullbytes">
    <title>Boş baytlı girdiler</title>
    <simpara>
     <acronym>PHP</acronym>, dosya sistemi ile ilgili işlemler için kod seviyesinde C
     işlevlerini kullandığından boş baytlı (\0) dizgeler beklenmedik
     davranışlara yol açabilir. Boş bayt, C'de dizgeleri sonlandırmak için
     kullanıldığından boş bayt içeren dizgelerin tamamı değil, boş bayta
     kadar olan bölüm işleme sokulur. Aşağıdaki örnekte bunun sebep olduğu
     bir sorun ele alınmıştır:
    </simpara>
    <example>
     <title>- Boş baytlardan olumsuz etkilenen bir betik</title>
     <programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php

$dosya = $_GET['dosya']; // "../../etc/passwd\0"
if (file_exists('/home/siteler/'. $dosya . '.php')) {
    /* /home/siteler/../../etc/passwd mevcut olduğundan
       file_exists işlevi TRUE döndürür */
    include '/home/siteler/'. $dosya . '.php';
    // /etc/passwd dosyası betiğe dahil edildi
}

?>
]]>
     </programlisting>
    </example>
    <para>
     Bu bakımdan, bir dosya sistemi işleminde kullanılan her dizge daima
     denetlenmelidir. Aşağıda, önceki örneğin iyileştirilmişi verilmiştir:
    </para>
    <example>
     <title>- Girdiyi doğru şekilde ele almak</title>
     <programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php

$dosya = $_GET['dosya'];

// Kabul edilebilir değerlerin listesi
switch ($file) {
    case 'main':
    case 'foo':
    case 'bar':
        include '/home/siteler/include/'. $dosya .'.php';
        break;
    default:
        include '/home/siteler/include/main.php';
}

?>
]]>
     </programlisting>
    </example>
   </sect1>

  </chapter>

<!-- Keep this comment at the end of the file
Local variables:
mode: sgml
sgml-omittag:t
sgml-shorttag:t
sgml-minimize-attributes:nil
sgml-always-quote-attributes:t
sgml-indent-step:1
sgml-indent-data:t
indent-tabs-mode:nil
sgml-parent-document:nil
sgml-default-dtd-file:"~/.phpdoc/manual.ced"
sgml-exposed-tags:nil
sgml-local-catalogs:nil
sgml-local-ecat-files:nil
End:
vim600: syn=xml fen fdm=syntax fdl=2 si
vim: et tw=78 syn=sgml
vi: ts=1 sw=1
-->