1
0
mirror of https://github.com/php/doc-tr.git synced 2026-03-23 23:02:09 +01:00
Files
archived-doc-tr/features/commandline.xml
2024-08-30 15:49:59 +03:00

1949 lines
61 KiB
XML
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- EN-Revision: 8cb32bd2c0f0b8a95ebb84b211920fe10d4c2679 Maintainer: yasar Status: ready -->
<chapter xml:id="features.commandline" xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
<title>PHP'nin komut satırından kullanımı</title>
<titleabbrev>Komut satırından kullanım</titleabbrev>
<!--Introduction: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.introduction" annotations="chunk:false">
<title>Giriş</title>
<para>
&cli.sapi;'nin ana odağı PHP ile kabuk (veya masaüstü) uygulamaları
geliştirmektir. &cli; <acronym>SAPI</acronym>'nin bu bölümde anlatılan diğer
<literal>SAPI</literal>'lerden az bir farkı vardır. Söylemek gerekir ki,
her ne kadar &cli; ve <acronym>CGI</acronym> birçok aynı
davranışı paylaşsa da farklı <acronym>SAPI</acronym>'lerdir.
</para>
<para>
&cli; <acronym>SAPI</acronym>
<option role="configure">--enable-cli</option> ile öntanımlı olarak
etkin kılınır. Etkinliğini kaldırmak için <command>./configure</command>
betiğinde <option role="configure">--disable-cli</option> seçeneğini
kullanabilirsiniz.
</para>
<para>
PHP 4.3.0'dan beri, &cli;/CGI çalıştırılabilirinin adı, yeri ve mevcudiyeti
PHP'nin sisteminize nasıl kurulduğuna bağlı olarak değişecektir.
<command>make</command> çalıştırıldığında öntanımlı olarak, hem CGI hem de
&cli; derlenir ve PHP kaynak ağacında <filename>sapi/cgi/php-cgi</filename>
ve <filename>sapi/cli/php</filename> dizinlerine ayrı yerleştirilirler.
Her ikisinin de adının php olduğunu farkedeceksiniz. <command>make
install</command> çalıştırıldığında ne yaşanacağı yapılandırma satırınıza
bağlıdır. Eğer yapılandırma sırasında apxs gibi bir SAPI modülü
seçildiyse, veya <option role="configure">--disable-cgi</option> seçeneği
kullanıldıysa, <command>make install</command> sırasında &cli;
<filename>{PREFIX}/bin/php</filename> dizinine kopyalanır, aksi takdirde
buraya CGI yerleştirilir. Örneğin, <option role="configure">--with-apxs
</option> yapılandırma satırınızda ise <command>make install</command>
sırasında &cli; <filename>{PREFIX}/bin/php</filename> dizinine kopyalanır.
Eğer CGI kurulumunu etkisiz kılmak isterseniz, <command>make
install</command>'dan sonra <command>make install-cli</command> kullanın.
Ya da yapılandırma satırınızda <option
role="configure">--disable-cgi</option> belirtebilirsiniz.
</para>
<note>
<para>
<option role="configure">--enable-cli</option> ve
<option role="configure">--enable-cgi</option> öntanımlı olarak
etkinleştirildiği için, yapılandırma satırınızda sadece <option
role="configure">--enable-cli</option> olması &cli;'nin <command>make
install</command> sırasında <filename>{PREFIX}/bin/php</filename>
dizinine kopyalanacağı anlamına gelmez.
</para>
</note>
<para>
PHP 4.2.0 ve PHP 4.2.3 arasındaki Windows paketlerinde &cli;
<filename>php-cli.exe</filename> olarak, CGI da aynı dizinde
<filename>php.exe</filename> olarak dağıtılmıştır. PHP 4.3.0'la başlayarak
Windows paketlerinde &cli;, <filename class="directory">cli</filename> adlı
farklı bir dizinde <filename>php.exe</filename> olarak dağıtılmıştır,
böylece <filename>cli/php.exe</filename> olmuştur. PHP 5'le başlayarak,
&cli; ana dizinde <filename>php.exe</filename> adıyla dağıtılmıştır. CGI
sürümü <filename>php-cgi.exe</filename> olarak dağıtılmaktadır.
</para>
<para>
&cli; sürümü ana dizinde <filename>php.exe</filename> isminde
<acronym>CGI</acronym> sürümü ise <filename>php-cgi.exe</filename>
isminde bir dosya ile dağıtılmaktadır. Buna ek olarak,
PHP'nin <option role="configure">--enable-cli-win32</option> ile
yapılandırılması halinde dağıtım <filename>php-win.exe</filename>
dosyasını da içerir. <filename>php-win.exe</filename> &cli; sürümü ile
aynıdır, fakat<filename>php-win.exe</filename> herhangi çıktı vermez,
bu nedenle konsolu desteklemez (ekranda "dos penceresi" görünmez).
</para>
<note>
<title>Bende hangi SAPI var?</title>
<para>
Kabuktan, <command>php -v</command> yazımı <filename>php</filename> CGI
mı &cli; mi olduğunu söyler. Ayrıca <function>php_sapi_name</function>
işlevine ve <constant> PHP_SAPI</constant> sabitine bakınız.
</para>
</note>
<note>
<para>
PHP 4.3.2'de bir Unix kılavuz (<literal>man</literal>) sayfası eklendi.
Bunu kabuk ortamında <command>man php</command> yazarak
görüntüleyebilirsiniz.
</para>
</note>
</section>
<!--}}}-->
<!--Differences: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.differences">
<title>Diğer <literal>SAPI</literal>'lerden dikkate değer farklılıklar</title>
<para>
&cli; <acronym>SAPI</acronym>'nin diğer
<literal>SAPI</literal>'lerden dikkate değer farklılıkları:
<itemizedlist>
<listitem>
<para>
&cli; <acronym>SAPI</acronym>'den farklı olarak,
çıktıya hiçbir başlık yazılmaz.
</para>
<para>
<acronym>CGI</acronym> <acronym>SAPI</acronym> HTTP başlıklarını önlemek
için bir yol sunsa da, &cli; <acronym>SAPI</acronym>'de
onları etkinleştirecek eşdeğer bir seçenek yoktur.
</para>
<para>
&cli; öntanımlı olarak sessiz kipte başlar,
<option>-q</option> ve <option>--no-header</option> seçenekleri eski CGI
betiklerinin kullanımına uyumluluk için tutulmaktadır.
</para>
<para>
Çalışma dizinini betiğinki ile aynı yapmaz. (<option>-C</option> ve
<option>--no-chdir</option> seçenekleri uyumluluk için tutulmaktadır)
</para>
<para>
Düz metin hata iletileri (<acronym>HTML</acronym> biçimlendirmesi yok).
</para>
</listitem>
<listitem>
<para>
Kabuk ortamında birşey ifade etmedikleri için &cli;
<acronym>SAPI</acronym> tarafından geçersiz kılınan bazı &php.ini;
yönergeleri vardır:
</para>
<para>
<table>
<title>Geçersiz kılınan &php.ini; yönergeleri</title>
<tgroup cols="3">
<thead>
<row>
<entry>Yönerge</entry>
<entry>&cli; <acronym>SAPI</acronym> öntanımlı değeri</entry>
<entry>Yorum</entry>
</row>
</thead>
<tbody>
<row>
<entry><link linkend="ini.html-errors">html_errors</link></entry>
<entry>&false;</entry>
<entry>
Hata iletileri <acronym>HTML</acronym> etiketleri ile
karıştırılmışken, kabukta bunları okumak oldukça zor olacağı için
bu yönerge öntanımlı olarak &false; değerlidir.
</entry>
</row>
<row>
<entry><link linkend="ini.implicit-flush"
>implicit_flush</link></entry>
<entry>&true;</entry>
<entry>
Kabuk ortamında,
<function>print</function>, <function>echo</function> ve
arkadaşlarından gelen çıktıların önbellekte tutulmadan hemen
çıktıya yazılması istenir. Eğer standart çıktıyı ertelemek veya
işlemek isterseniz <link linkend="ref.outcontrol">çıktı
önbellekleme</link> kullanabilirsiniz.
</entry>
</row>
<row>
<entry><link linkend="ini.max-execution-time"
>max_execution_time</link></entry>
<entry>0 (sınırsız)</entry>
<entry>
<acronym>HTML</acronym> üretmek için yazılan uygulamalar genellikle
çok çabuk işletilse de, kabuk ortamlarında PHP kullanımının sonsuz
olasılığı olduğu için, kabuk uygulamaları daha fazla işletim zamanı
harcama eğilimindedirler, bu nedenle azami işletim süresi sınırsız
olarak belirtilmiştir.
</entry>
</row>
<row>
<entry><link linkend="ini.register-argc-argv"
>register_argc_argv</link></entry>
<entry>&true;</entry>
<entry>
<para>
Bu ayarın &true; olması, &cli; <acronym>SAPI</acronym>de
çalıştırılan betiklerin <emphasis>argc</emphasis> (uygulamaya
aktarılan bağımsız değişken sayısı) ve <emphasis>argv</emphasis> (gerçek
bağımsız değişkenler dizisi) değerlerine her zaman erişebilmesi anlamına
gelir.
</para>
<para>
&cli; <acronym>SAPI</acronym> kullanırken <varname>$argc</varname>
ve <varname>$argv</varname> PHP değişkenleri uygun değerlere
ayarlanır. Bu değerleri <varname>$_SERVER</varname> dizisinde de
bulabilirsiniz. Örnek: <varname>$_SERVER['argv']</varname>
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry><link linkend="ini.output-buffering">output_buffering</link></entry>
<entry>&false;</entry>
<entry>
<para>
Bu yönergenin öntanımlı değeri &false; olmasına rağmen
<link linkend="book.outcontrol">Çıktı tamponlama</link> işlevleri
kullanılabilmektedir.
functions
are available.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry><link linkend="ini.max-input-time">max_input_time</link></entry>
<entry>&false;</entry>
<entry>
<para>
PHP CLI, GET, POST ve dosyaların karşıya yüklenmesini desteklemez.
</para>
</entry>
</row>
</tbody>
</tgroup>
</table>
</para>
<note>
<para>
Bu yönergeler &php.ini; yapılandırma dosyasından veya özel bir
yapılandırma dosyasından başka bir değerle ilklendirilemezler. Bu
sınırlamanın sebebi bu değerlerin bütün yapılandırma dosyaları
çözümlendikten sonra uygulanmasıdır. Fakat,
çalışma anında bunların değerleri değişirilebilir (olsa da
<link linkend="ini.register-argc-argv">register_argc_argv</link> gibi
bazıları için bu bir şey değiştirmez).
</para>
</note>
<note>
<para>
Komut satırı betikleri için <link
linkend="ini.ignore-user-abort">ignore_user_abort</link> yönergesinin
<literal>On</literal> olması önerilir. Daha fazla bilgi için
<function>ignore_user_abort</function> işlevine bakınız.
</para>
</note>
</listitem>
<listitem>
<para>
Kabuk ortamında <link linkend="features.commandline.io-streams">G/Ç
akımları</link> ile kolay çalışmak için bazı sabitler tanımlanmıştır.
</para>
</listitem>
<listitem>
<para>
&cli; <acronym>SAPI</acronym> geçerli dizini betiğin
işletildiği dizine <emphasis role="strong">değiştirmez</emphasis>.
</para>
<example>
<title>-
&cli; <acronym>SAPI</acronym> farkını gösteren örnek:
</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
// deneme.php isimli basit deneme uygulamamız
echo getcwd(), "\n";
?>
]]>
</programlisting>
<para>
<acronym>CGI</acronym> sürümününü kullanınca, çıktı şöyle olur:
</para>
<screen>
<![CDATA[
$ pwd
/tmp
$ php -q bir_dizin/deneme.php
/tmp/bir_dizin
]]>
</screen>
<para>
Bu açıkça gösteriyor ki PHP geçerli dizinini betiğin çalıştığı dizine
değiştiriyor.
</para>
<para>
&cli; <acronym>SAPI</acronym> kullanımı sonucu:
</para>
<screen>
<![CDATA[
$ pwd
/tmp
$ php -f bir_dizin/deneme.php
/tmp
]]>
</screen>
<para>
Bu, PHP'de kabuk araçları yazarken daha fazla esneklik imkanı verir.
</para>
</example>
<note>
<para>
<acronym>CGI</acronym> <acronym>SAPI</acronym> bu &cli;
<acronym>SAPI</acronym> davranışını komut satırından çalışırken
<option>-C</option> seçeneği ile destekler.
</para>
</note>
</listitem>
</itemizedlist>
</para>
</section>
<!--}}}-->
<!--Options: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.options">
<title>Komut satırı seçenekleri</title>
<titleabbrev>Seçenekler</titleabbrev>
<para>
PHP çalıştırılabiliri tarafından desteklenen komut satırı seçenekleri
listesi istenirse PHP <option>-h</option> seçeneği ile çalıştırılarak
sorgulanabilir:
<screen>
<![CDATA[
Kullanım: php [seçenekler] [-f] <dosya> [--] [bağımsız değişkenler...]
php [seçenekler] -r <kod> [--] [bağımsız değişkenler...]
php [seçenekler] [-B <başlangıç_kodu>] -R <kod> [-E <bitiş_kodu>] [--] [bağımsız değişkenler...]
php [seçenekler] [-B <başlangıç_kodu>] -F <dosya> [-E <bitiş_kodu>] [--] [bağımsız değişkenler...]
php [seçenekler] -- [bağımsız değişkenler...]
php [seçenekler] -a
-a Etkileşimli çalışır
-c <yol>|<dosya> php.ini dosyası bu dizinde aranır
-n Hiçbir php.ini dosyası kullanılmayacak
-d foo[=bar] 'bar' değerli bir foo INI girdisi tanımlar
-e Hata ayıklayıcı/profilci için genişletilmiş bilgi üretir
-f <dosya> <dosya>'yı çözümler ve çalıştırır
-h Bu yardım iletisini gösterir
-i PHP bilgisi
-l Sadece söz dizimi denetimi (lint)
-m Modül olarak derlenenleri gösterir
-r <kod> PHP <kod>unu <?..?> betik etiketleri olmadan çalıştırır
-B <başlangıç_kodu> PHP <başlangıç_kodu>nu girdi satırlarından önce
çalıştırır
-R <kod> PHP <kod>unu her girdi satırı için çalıştırır
-F <dosya> Her girdi satırı için <dosya>yı çözümler ve çalıştırır
-E <bitiş_kodu> PHP <bitiş_kodu>nu bütün girdi satırlarını işledikten
sonra çalıştırır
-H Harici araçlardan aktarılan bütün bağımsız değişkenleri gizler
-S <addr>:<port> Yerleşik HTTP sunucusu ile çalıştırır
-t <belgekök> Yerleşik HTTP sunucusu için belge kök dizini belirtilir
-s Kaynağı renklendirilmiş söz dizimi ile çıktılar
-v Sürüm bilgilerini gösterir
-w Kaynağı boşluklar ve yorumlardan arındırılmış olarak
çıktılar
-z <dosya> <dosya> Zend eklentisini yükler
bağımsız değişkenler... Betiğe aktarılan bağımsız değişkenler. Eğer betik stdin'den
okunuyorsa veya ilk bağımsız değişken - ile başlıyorsa
-- bağımsız değişkenler kullanın
--ini Yapılandırma dosyası isimlerini gösterir
--rf <isim> <isim> işlevi hakkında bilgi gösterir
--rc <isim> <isim> sınıfı hakkında bilgi gösterir
--re <isim> <isim> eklentisi hakkında bilgi gösterir
--rz <isim> <isim> Zend eklentisi hakkında bilgi gösterir
--ri <isim> <isim> eklentisi için yapılandırmayı gösterir
]]>
</screen>
</para>
<para>
<table>
<title>Komut satırı seçenekleri</title>
<tgroup cols="2">
<thead>
<row>
<entry>Seçenek</entry>
<entry>Uzun Seçenek</entry>
<entry>ıklama</entry>
</row>
</thead>
<tbody>
<row>
<entry>-a</entry>
<entry>--interactive</entry>
<entry>
<para>
PHP'yi etkileşimli çalıştırır.Daha ayrıntılı bilgi için
<link linkend="features.commandline.interactive">Etkileşimli
kabuk</link> konusuna bakınız.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-b</entry>
<entry>--bindpath</entry>
<entry>
<para>
Harici FASTCGI Sunucusu kipi için dizin yolu (sadece CGI için).
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-C</entry>
<entry>--no-chdir</entry>
<entry>
<para>
Betiğin bulunduğu dizine chdir yapılmaz (sadece CGI için).
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-q</entry>
<entry>--no-header</entry>
<entry>
<para>
Sessiz kip. HTTP başlığının çıktılanmasını engeller (sadece CGI için).
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-T</entry>
<entry>--timing</entry>
<entry>
<para>
Betiğin çalışma süresini <varname>sayı</varname> kere ölçer (sadece
CGI için).
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-c</entry>
<entry>--php-ini</entry>
<entry>
<para>
Bu seçenek &php.ini; dosyasının aranacağı dizini veya özel bir
<literal>INI</literal> dosyasını (adı &php.ini; olmak zorunda
değildir) belirtebilir. Örneğin:
</para>
<para><informalexample>
<screen>
<![CDATA[
$ php -c /ozel/dizin/ ornek_betik.php
$ php -c /ozel/dizin/ozel-dosya.ini ornek_betik.php
]]>
</screen>
</informalexample></para>
<para>
Eğer bu seçeneği belirtmezseniz, &php.ini; <link
linkend="configuration.file">öntanımlı dizinler</link>de aranır.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-n</entry>
<entry>--no-php-ini</entry>
<entry>
<para>
&php.ini;yi tamamen görmezden gel.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-d</entry>
<entry>--define</entry>
<entry>
<para>
&php.ini;de izin verilen yapılandırma yönergelerinden
herhangi birine özel değer atamanıza imkan verir. Söz dizimi:
<screen>
<![CDATA[
-d ayar_yönergesi[=değer]
]]>
</screen>
</para>
<para><example>
<title>INI ayarını belirlemek için <literal>-d</literal> kullanımı</title>
<screen>
<![CDATA[
# Değer kısmını atlamak yapılandırma yönergesini "1" yapar
$ php -d max_execution_time
-r '$foo = ini_get("max_execution_time"); var_dump($foo);'
string(1) "1"
# Boş değer aktarınca yapılandırma yönergesinine "" atanır
php -d max_execution_time=
-r '$foo = ini_get("max_execution_time"); var_dump($foo);'
string(0) ""
# Yapılandırma yönergesine '=' karakterinden sonra aktarılan değer atanır
$ php -d max_execution_time=20
-r '$foo = ini_get("max_execution_time"); var_dump($foo);'
string(2) "20"
$ php
-d max_execution_time=herhangi_bir_sey
-r '$foo = ini_get("max_execution_time"); var_dump($foo);'
string(15) "herhangi_bir_sey"
]]>
</screen>
</example></para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-e</entry>
<entry>--profile-info</entry>
<entry>
<para>
Hata ayıklayıcı/profilci için kullanılmak üzere genişletilmiş bilgi kipini etkinleştirir.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-f</entry>
<entry>--file</entry>
<entry>
<para>
Belirtilen dosya adını çözümler ve çalıştırır. <option>-f</option>
seçeneği isteğe bağlıdır; verilmese de olur. Sadece
çalıştırılacak dosya adını belirtmek yeterlidir.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-h ve -?</entry>
<entry>--help ve --usage</entry>
<entry>
Komut satırı seçenekleri tek satırlık açıklamalarıyla
listelenir.
</entry>
</row>
<row>
<entry>-i</entry>
<entry>--info</entry>
<entry>
<function>phpinfo</function> işlevini çağırır ve sonuçları yazdırır.
Eğer PHP doğru çalışmıyorsa, <command>php -i</command> komutunu
kullanmanız ve bilgi tablolarından önce herhangi bir hata iletisi
yazdırılmış mı diye bakmanız tavsiye edilir. CGI kipini kullanırken
çıktının <acronym>HTML</acronym> biçiminde olacağını ve bu nedenle
çok büyük ve karmaşık olacağını dikkate alınız.
</entry>
</row>
<row>
<entry>-l</entry>
<entry>--syntax-check</entry>
<entry>
<para>
Bu seçenek verilen PHP kodunun sadece söz dizimini denetlemek için
uygun bir yol sağlar. Başarı halinde, <literal>No syntax errors
detected in &lt;filename&gt;</literal> metni standart çıktıya
yazılır ve kabuk dönüş kodu <literal>0</literal> olur. Başarısızlık
halinde, iç çözümleyici hatasına ilaveten <literal>Errors parsing
&lt;filename&gt;</literal> metni standart çıktıya yazılır ve kabuk
dönüş kodu <literal>-1</literal> olur.
</para>
<para>
Bu seçenek ölümcül hataları bulamaz (tanımlanmamış işlevler gibi).
Ölümcül hataları da denetlemek için <option>-f</option>
seçeneğini kullanın.
</para>
<note>
<para>
Bu seçenek <option>-r</option> seçeneği ile birlikte kullanılamaz.
</para>
</note>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-m</entry>
<entry>--modules</entry>
<entry>
<para><example>
<title>-
Yerleşik (ve yüklü) PHP ve Zend modüllerinin listelenmesi
</title>
<screen>
<![CDATA[
$ php -m
[PHP Modules]
xml
tokenizer
standard
session
posix
pcre
overload
mysql
mbstring
ctype
[Zend Modules]
]]>
</screen>
</example></para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-r</entry>
<entry>--run</entry>
<entry>
<para>
PHP'nin komut satırından çalıştırılmasına izin verir. PHP
başlangıç ve bitiş etiketleri (<literal>&lt;?php</literal> ve
<literal>?&gt;</literal>) <emphasis
role="strong">gerekmez</emphasis> ve eğer bulunurlarsa çözümleme
hatasına neden olurlar.
</para>
<note>
<para>
PHP'nin bu şekilde kullanımı halinde kabuk tarafından yapılan
komut satırı değişken değişimleri ile çakışmamak için özen
göstermek gerekir.
</para>
<example>
<title>-
Çift tırnak kullanımında bir çözümleme hatasının gösterilmesi
</title>
<screen>
<![CDATA[
$ php -r "$foo = get_defined_constants();"
Command line code(1) : Parse error - parse error, unexpected '='
]]>
</screen>
</example>
<para>
Buradaki sorun sh/bash kabuklarının çift tırnak
<literal>"</literal> kullanıldığında bile değişken değişimi
yapmalarından kaynaklanır. <varname>$foo</varname> değişkeni
kabukta tanımlanmış olmayacağı için, PHP'ye çalıştırılmak üzere
aktarılan kodda hiçbir şey olarak yorumlanacaktır:
</para>
<informalexample>
<screen>
<![CDATA[
$ php -r " = get_defined_constants();"
]]>
</screen>
</informalexample>
<para>
Doğru yol tek tırnak <literal>'</literal> kullanımıdır. Tek tırnak
içindeki değişkenler sh/bash tarafından dönüştürülmezler.
</para>
<example>
<title>- Kabuğun değişken dönüşümü yapmasını engellemek için tek
tırnakların kullanımı</title>
<screen>
<![CDATA[
$ php -r '$foo = get_defined_constants(); var_dump($foo);'
array(370) {
["E_ERROR"]=>
int(1)
["E_WARNING"]=>
int(2)
["E_PARSE"]=>
int(4)
["E_NOTICE"]=>
int(8)
["E_CORE_ERROR"]=>
[...]
]]>
</screen>
</example>
<para>
Eğer sh/bash haricinde bir kabuk kullanıyorsanız, daha farklı
sorunlarla karşılaşabilirsiniz. Bu gibi durumlarda <link
xlink:href="&url.php.bugs;">&url.php.bugs;</link> adresinde hata
raporu açmaktan çekinmeyiniz. Kabuk değişkenlerini kodunuza almaya
çalıştığınızda veya önceleme için ters bölü kullanımında
sıkıntılar yaşayabilirsiniz.
</para>
</note>
<note>
<para>
<option>-r</option> seçeneği &cli.sapi;'de
bulunur, <emphasis>CGI</emphasis> SAPI'de bulunmaz.
</para>
</note>
<note>
<para>
Bu seçenek çok temel kodlar için tasarlanmıştır. Bazı yapılandırma
yönergeleri (örn. <link linkend="ini.auto-prepend-file"
>auto_prepend_file</link> ve <link linkend="ini.auto-append-file"
>auto_append_file</link>) bu kipte
görmezden gelinir.
</para>
</note>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-B</entry>
<entry>--process-begin</entry>
<entry>
<para>
Standart girdi işlenmeden çalıştırılacak PHP kodudur.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-R</entry>
<entry>--process-code</entry>
<entry>
<para>
Her girdi satırı için işletilecek PHP kodudur.
</para>
<para>
Bu kipte iki özel değişken bulunur:
<varname>$argn</varname> ve <varname>$argi</varname>.
<varname>$argn</varname> PHP'nin o anda işlediği satırı içerirken,
<varname>$argi</varname> satır numarasını içerir.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-F</entry>
<entry>--process-file</entry>
<entry>
<para>
Her girdi satırı için işletilecek PHP dosyasıdır.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-E</entry>
<entry>--process-end</entry>
<entry>
<para>
Girdi işlendikten sonra işletilecek PHP kodudur.
</para>
<para><example>
<title>- Bir projedeki satır sayısını saymak için
<option>-B</option>, <option>-R</option> ve <option>-E</option>
seçeneklerinin kullanımı</title>
<screen>
<![CDATA[
$ find projem | php -B '$l=0;' -R '$l += count(@file($argn));' -E 'echo "Toplam Satır Sayısı: $l\n";'
Toplam Satır Sayısı: 37328
]]>
</screen>
</example></para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-S</entry>
<entry>--server</entry>
<entry>
<para>
<link linkend="features.commandline.webserver">Yerleşik HTTP
sunucusunu</link> başlatır.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-t</entry>
<entry>--docroot</entry>
<entry>
<link linkend="features.commandline.webserver">Yerleşik HTTP
sunucusuna</link> belge kökünü belirtir.
</entry>
</row>
<row>
<entry>-s</entry>
<entry>--syntax-highlight ve --syntax-highlighting</entry>
<entry>
<para>
Renklendirilmiş söz dizimi ile kaynak gösterimi.
</para>
<para>
Bu seçenek dosyayı çözümlemek için içsel yöntemleri kullanır ve
renklendirilmiş bir <acronym>HTML</acronym> sürümü üreterek standart
çıktıya yazar. Bütün yaptığı <acronym>HTML</acronym> başlıkları
olmadan <literal>&lt;code&gt; [...] &lt;/code&gt;</literal>
<acronym>HTML</acronym> etiketlerinden oluşan bir blok üretmektir.
</para>
<note>
<para>
Bu seçenek <option>-r</option> seçeneği ile birlikte çalışmaz.
</para>
</note>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-v</entry>
<entry>--version</entry>
<entry>
<para><example>
<title>-
PHP ve Zend sürümleri ile <acronym>SAPI</acronym> ismini çıktılamak
için <option>-v</option> kullanımı
</title>
<screen>
<![CDATA[
$ php -v
PHP 5.3.0alpha3-dev (cli) (built: Nov 13 2008 18:20:00)
Copyright (c) 1997-2008 The PHP Group
Zend Engine v2.3.0, Copyright (c) 1998-2008 Zend Technologies
]]>
</screen>
</example></para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-w</entry>
<entry>--strip</entry>
<entry>
<para>
Kaynağı boşluklar ve yorumlardan arındırılmış olarak gösterir.
</para>
<note>
<para>
Bu seçenek <option>-r</option> seçeneği ile birlikte çalışmaz.
</para>
</note>
</entry>
</row>
<row>
<entry>-z</entry>
<entry>--zend-extension</entry>
<entry>
<para>
Zend eklentisini yükler. Eğer sadece dosya ismi verilirse, PHP bu
eklentiyi sisteminizde geçerli öntanımlı kütüphane yolundan
yüklemeye çalışır (Linux sistemlerde genellikle
<filename>/etc/ld.so.conf</filename> dosyasında belirtilir). Dosya
adı tam yol bilgisi ile aktarılırsa sistem kütüphanesi arama yolu
kullanılmaz. Bir dizin bilgisiyle göreceli bir dosya ismi kullanımı
PHP'ye sadece geçerli dizine göreceli eklentinin yüklenmesini söyler.
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry></entry>
<entry>--ini</entry>
<entry>
<para>
Yapılandırma dosya isimlerini ve taranan dizinleri gösterir.
<example>
<title>- <literal>--ini</literal> örneği</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php --ini
Configuration File (php.ini) Path: /usr/dev/php/5.2/lib
Loaded Configuration File: /usr/dev/php/5.2/lib/php.ini
Scan for additional .ini files in: (none)
Additional .ini files parsed: (none)
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>--rf</entry>
<entry>--rfunction</entry>
<entry>
<para>
Verilen işlev veya sınıf yöntemi hakkında bilgi gösterir (örneğin,
bağımsız değişken adlarını ve sayısını).
</para>
<para>
Bu seçenek sadece PHP <xref linkend="book.reflection" /> desteği ile
derlendiyse mevcuttur.
</para>
<para>
<example>
<title>- Temel <literal>--rf</literal> kullanımı</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php --rf var_dump
Function [ <internal> public function var_dump ] {
- Parameters [2] {
Parameter #0 [ <required> $var ]
Parameter #1 [ <optional> $... ]
}
}
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>--rc</entry>
<entry>--rclass</entry>
<entry>
<para>
Verilen sınıf hakkında bilgi gösterir (sabitler, özellikler ve
yöntemler listesi).
</para>
<para>
Bu seçenek sadece PHP <xref linkend="book.reflection" /> desteği ile
derlendiyse mevcuttur.
</para>
<para>
<example>
<title>- <literal>--rc</literal> örneği</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php --rc Directory
Class [ <internal:standard> class Directory ] {
- Constants [0] {
}
- Static properties [0] {
}
- Static methods [0] {
}
- Properties [0] {
}
- Methods [3] {
Method [ <internal> public method close ] {
}
Method [ <internal> public method rewind ] {
}
Method [ <internal> public method read ] {
}
}
}
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>--re</entry>
<entry>--rextension</entry>
<entry>
<para>
Verilen eklenti hakkında bilgi gösterir (&php.ini; seçenekleri,
tanımlı işlevler, sabitler ve sınıflar listesi).
</para>
<para>
Bu seçenek sadece PHP <xref linkend="book.reflection" /> desteği ile
derlendiyse mevcuttur.
</para>
<para>
<example>
<title>- <literal>--re</literal> örneği</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php --re json
Extension [ <persistent> extension #19 json version 1.2.1 ] {
- Functions {
Function [ <internal> function json_encode ] {
}
Function [ <internal> function json_decode ] {
}
}
}
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>--rz</entry>
<entry>--rzendextension</entry>
<entry>
<para>
Belirtilen Zend eklentisi için yapılandırma bilgisini gösterir (bu
bilgi <function>phpinfo</function> ile de elde edilebilir).
</para>
</entry>
</row>
<row>
<entry>--ri</entry>
<entry>--rextinfo</entry>
<entry>
<para>
Verilen eklenti için yapılandırma bilgisini gösterir
(<function>phpinfo</function> ile aynı bilgiyi döndürür).
Çekirdek yapılandırma bilgisi "main" eklenti
adı kullanılarak bulunabilir.
</para>
<para>
<example>
<title>- <literal>--ri</literal> örneği</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php --ri date
date
date/time support => enabled
"Olson" Timezone Database Version => 2008.20
Timezone Database => internal
Default timezone => Europe/Helsinki
Directive => Local Value => Master Value
date.timezone => no value => no value
date.default_latitude => 31.7667 => 31.7667
date.default_longitude => 35.2333 => 35.2333
date.sunset_zenith => 90.583333 => 90.583333
date.sunrise_zenith => 90.583333 => 90.583333
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</entry>
</row>
</tbody>
</tgroup>
</table>
<note>
<para>Uzun seçenekler (--no-chdir gibi) PHP 4.3.3'ten beri kullanılabilmektedir.</para>
</note>
</para>
<note>
<para>
<literal>-rBRFEH</literal>, <literal>--ini</literal> ve
<literal>--r[fcezi]</literal> seçenekleri sadece &cli;'de kullanılabilir.
</para>
</note>
</section>
<!--}}}-->
<!--Usage: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.usage">
<title>PHP dosyalarının çalıştırılması</title>
<titleabbrev>Kullanım</titleabbrev>
<para>
&cli.sapi; çalıştırmak istediğiniz PHP
kodunu getirmek için üç farklı yola sahiptir:
<orderedlist>
<listitem>
<para>
PHP'ye belli bir dosyayı çalıştırmasını söyleyerek.
</para>
<informalexample>
<screen>
<![CDATA[
php ornek_betik.php
php -f ornek_betik.php
]]>
</screen>
</informalexample>
<para>
Her iki yolla da (<option>-f</option> seçeneğini olsun olmasın)
<filename>ornek_betik.php</filename> dosyası çalıştırılır. Çalıştırmak
için herhangi bir dosyayı seçebilirsiniz - PHP betikleriniz
<literal>.php</literal> uzantısı ile bitmek zorunda değildir,
istediğiniz herhangi bir isim ve uzantıya sahip olabilirler.
</para>
</listitem>
<listitem>
<para>
Doğrudan komut satırında işletmek üzere PHP kodunu aktararak.
</para>
<informalexample>
<screen>
<![CDATA[
php -r 'print_r(get_defined_constants());'
]]>
</screen>
</informalexample>
<para>
Kabuk değişken değişimi ve tırnak kullanımı için özel bir çaba
sarfetmek gerekir.
</para>
<note>
<para>
Örneği dikkatle okuyunuz, hiçbir başlangıç veya bitiş etiketi yok!
<option>-r</option> seçeneği bunlara ihtiyaç duymaz. Bunların
kullanımı çözümleme hatasına yol açar.
</para>
</note>
</listitem>
<listitem>
<para>
Çalıştırılacak PHP kodunu standart girdiden
(<constant>STDIN</constant>) yollamak suretiyle.
</para>
<para>
Bu, PHP kodunu dinamik olarak oluşturma ve bunu çalıştırma yeteneği
sağlar. Örneğin:
</para>
<informalexample>
<screen>
<![CDATA[
$ bir_uygulama | bir_suzgec | php | sort -u > nihai_sonuc.txt
]]>
</screen>
</informalexample>
</listitem>
</orderedlist>
Kodu çalıştırmak için bu üç yol birlikte kullanılamaz.
</para>
<para>
Her kabuk uygulamasındaki gibi, PHP çalıştırılabiliri bir takım
bağımsız değişkenler alabildiği gibi PHP betiğiniz de bağımsız değişkenler alabilir.
Betiğinize aktarabileceğiniz bağımsız değişken sayısı PHP tarafından
sınırlandırılmamıştır (kabukta aktarılabilecek karakter sayısı sınırlıdır;
genellikle bu sınıra ulaşmazsınız). Betiğinize aktarılan bağımsız değişkenler
<varname>$argv</varname> küresel dizisinde bulunur. Sıfır indisi her zaman
betik adını içerir. PHP kodu standart girdiden veya <option>-r</option>
komut satırı seçeneğiyle çalıştıysa betik adı <literal>"Standard input
code"</literal> olur; PHP 7.2.0 öncesinde <literal>-</literal> idi.
Eğer kod standart girdiden bir boru ile çalıştırılırsa bu yine geçerlidir.
</para>
<para>
İkinci kayıtlı küresel değişken <varname>$argc</varname>'dir ve
<varname>$argv</varname> dizisindeki eleman sayısını içerir (betiğe
aktarılan bağımsız değişken sayısını <emphasis role="strong">değil</emphasis>).
</para>
<para>
Betiğinize aktarmak istediğiniz bağımsız değişkenler <literal>-</literal>
karakteriyle başlamadığı sürece, özel bir şeye dikkat etmeniz gerekmez.
Betiğinize <literal>-</literal> ile başlayan bir bağımsız değişken aktarımı sorun
yaratır çünkü PHP yorumlayıcısı bunu kendisinin işlemesi gerektiğini
düşünecektir. Bunu önlemek için, bağımsız değişken listesi ayracı olan
<literal>--</literal> kullanın, bunu izleyen her bağımsız değişken ellenmeden
betiğinize aktarılır.
</para>
<informalexample>
<screen>
<![CDATA[
# Bu verilen kodu çalıştırmaz fakat PHP kullanımını gösterir
$ php -r 'var_dump($argv);' -h
Usage: php [options] [-f] <file> [args...]
[...]
# Bu '-h' bağımsız değişkenini betiğinize aktarır ve
# PHP'nin bağımsız değişkeni görmesini önler
$ php -r 'var_dump($argv);' -- -h
array(2) {
[0]=>
string(1) "-"
[1]=>
string(2) "-h"
}
]]>
</screen>
</informalexample>
<para>
Kabuk betikleri için PHP farklı bir yoldan kullanılabilir. İlk satırı
<literal>#!/usr/bin/php</literal> ile başlayan bir betik yazabilirsiniz.
Bunu takip eden satırlara başlangıç ve bitiş etiketlerine sahip normal PHP
kodunuzu yerleştirebilirsiniz. Dosyanın çalıştırma izinlerini
ayarladığınızda (örn. <command>chmod +x deneme</command>) betiğiniz normal
bir kabuk veya perl betiği gibi işletilir.
</para>
<example>
<title>- PHP betiğini kabuk betiği olarak çalıştırmak</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
#!/usr/bin/php
<?php
var_dump($argv);
?>
]]>
</programlisting>
<para>
Geçerli dizindeki bu dosyanın isminin <filename>deneme</filename>
olduğunu varsayarsak, aşağıdakini yapabiliriz:
</para>
<screen>
<![CDATA[
$ chmod +x deneme
$ ./deneme -h -- foo
array(4) {
[0]=>
string(6) "./deneme"
[1]=>
string(2) "-h"
[2]=>
string(2) "--"
[3]=>
string(3) "foo"
}
]]>
</screen>
</example>
<para>
Gördüğünüz gibi, bu durumda betiğinize <literal>-</literal> ile başlayan
bağımsız değişken aktarırken hiçbir şeye dikkat etmeniz gerekmez.
</para>
<para>
PHP çalıştırılabiliri HTTP sunucusundan tamamen bağımsız olarak PHP
betikleri çalıştırmak için kullanılabilir. Eğer Unix sistemi
üzerindeyseniz, PHP betiğinizin başına özel bir <literal>#!</literal>
satırı eklemeli ve dosyanızı çalıştırılabilir yapmalısınız; böylece sistem
betiğinizi hangi programın çalıştıracağını bilir. Windows üzerinde
<literal>.php</literal> dosyalarına çift tıklama seçeneği ile
<filename>php.exe</filename>ilişkilendirebilir veya betiği PHP üzerinden
çalıştıracak bir yığın dosyası yapabilirsiniz. Unix'de çalışması için
betiğe eklenen ilk satır Windows'da sorun çıkarmaz, böylece platformdan
bağımsız programlar yazabilirsiniz. Örnek basit bir komut satırı PHP
programı aşağıdaki gibi olabilir.
</para>
<para>
<example>
<title>- Komut satırından çalıştırılması planlanan betik (betik.php)
</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
#!/usr/bin/php
<?php
if ($argc != 2 || in_array($argv[1], array('--help', '-help', '-h', '-?'))) {
?>
Bu tek seçenekli bir komut satırı PHP betiğidir.
Kullanımı:
<?php echo $argv[0]; ?> <secenek>
<secenek> yazdırmak istediğiniz bir kelime olabilir.
--help, -help, -h,
veya -? seçenekleriyle, bu yardımı alabilirsiniz.
<?php
} else {
echo $argv[1];
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
Yukarıdaki betikte, bu dosyanın PHP tarafından çalıştırılması gerektiğini
belirten özel bir ilk satır kullandık. Burada &cli; sürümü ile çalışıyoruz,
böylece HTTP başlık çıktıları olmayacak. PHP ile komut satırı uygulamaları
yazarken kullanabileceğiniz iki değişken vardır: <varname>$argc</varname>
ve <varname>$argv</varname>. Birincisi bağımsız değişken sayısından bir
fazlasıdır (çalışan betiğin adı). İkincisi bağımsız değişkenleri içeren bir
dizidir, sıfır numarayla başlar ve ilk elemanında betik adını içerir
(<varname>$argv[0]</varname>).
</para>
<para>
Yukarıdaki programda birden farklı sayıda bağımsız değişken olup olmadığı
kontrol ettik. Ayrıca eğer bağımsız değişken <option>--help</option>,
<option>-help</option>, <option>-h</option> veya <option>-?</option> ise
yardım iletisini yazdırdık ve <varname>$argv[0]</varname> ile betik adını
dinamik olarak yazdırdık. Bunlardan başka bağımsız değişkenler aldıysak bunlar
yerine onları yazdırdık.
</para>
<para>
Eğer yukarıdaki betiği Unix üzerinde çalıştırmak isterseniz betiği
çalıştırılabilir yapmalı ve <command>betik.php echothis</command> veya
<command>betik.php -h</command> ile çağırmalısınız. Windows'da bu iş için
bir yığın dosyası yapabilirsiniz:
</para>
<para>
<example>
<title>- Bir komut satırı PHP betiği çalıştırmak için yığın dosyası
(betik.bat)</title>
<programlisting role="winbat">
<![CDATA[
@echo OFF
"C:\php\php.exe" script.php %*
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
Yukarıdaki programı <filename>betik.php</filename> olarak adlandırdığınız
ve <filename>C:\php\php.exe</filename> içinde &cli;'nin
<filename>php.exe</filename> olduğu varsayılarak bu yığın dosyası sizin
eklediğiniz seçeneklerle çalışacaktır: <command>betik.bat
echothis</command> veya <command>betik.bat -h</command>.
</para>
<para>
PHP'deki komut satırı uygulamalarını iyileştirmek için kullanabileceğiniz
işlevlerle ilgili bilgi için <link linkend="ref.readline"
>Readline</link> eklentisinin belgesine bakınız.
</para>
<para>
Windows üzerindeyseniz PHP,
<link linkend="install.windows.commandline">Microsoft Windows
üzerinde PHP Komut Satırı</link>
bölümünde açıklandığı gibi <literal>.php</literal> uzantısına veya
<filename>C:\php\php.exe</filename> çalıştırılabilirinin belirtilmesine
gerek kalmadan çalıştırılmak üzere yapılandırılabilir.
</para>
<note>
<para>
Windows'ta PHP'yi gerçek bir kullanıcı hesabı altında çalıştırmanız
önerilir. Aksi takdirde, bir ağ hizmeti altında çalışırken, "Hesap
adları ile güvenlik kimlikleri arasında hiçbir eşleştirme yapılmadığı"
için belirli işlemler başarısız olur.
</para>
</note>
</section>
<!--}}}-->
<!--I/O Streams: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.io-streams">
<title>Giriş/Çıkış Akımları</title>
<titleabbrev>G/Ç Akımları</titleabbrev>
<para>
Kabuk ortamında G/Ç akımları ile kolay çalışmak için şu sabitler
tanımlanmıştır:
<table>
<title>&cli;'ye özel Sabitler</title>
<tgroup cols="2">
<thead>
<row>
<entry>Sabit</entry>
<entry>ıklama</entry>
</row>
</thead>
<tbody>
<row>
<entry><constant>STDIN</constant></entry>
<entry>
<para>
<literal>stdin</literal>'e açılmış bir akımdır. Aşağıdaki örnek
akımııp geleni kaydeder:
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
$stdin = fopen('php://stdin', 'r');
?>
]]>
</programlisting>
Eğer <literal>stdin</literal>'den tek satır okumak istenirse şu
kullanılabilir:
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
$line = trim(fgets(STDIN)); // STDIN'den bir satır okur
fscanf(STDIN, "%d\n", $number); // STDIN'den sayı okur
?>
]]>
</programlisting>
</para></entry>
</row>
<row>
<entry><constant>STDOUT</constant></entry>
<entry><para>
<literal>stdout</literal>'a açılmış bir akımdır. Aşağıdaki örnek
akımııp gideni kaydeder:
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
$stdout = fopen('php://stdout', 'w');
?>
]]>
</programlisting>
</para></entry>
</row>
<row>
<entry><constant>STDERR</constant></entry>
<entry>
<para>
<literal>stderr</literal>'e açılmış bir akımdır. Aşağıdaki örnek
akımııp çıktıyı kaydeder:
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
$stderr = fopen('php://stderr', 'w');
?>
]]>
</programlisting>
</para>
</entry>
</row>
</tbody>
</tgroup>
</table>
</para>
<para>
Yukarıda verilene göre, örneğin <literal>stderr</literal> için bir akım
açmanız gerekmez, ancak akım kaynağı yerine sabit kullanabilirsiniz:
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php -r 'fwrite(STDERR, "stderr\n");'
]]>
</programlisting>
Betik sonlandığında PHP otomatik olarak akımları kapattığı için
sizin ayrıca kapatmanız gerekmez.
</para>
<note>
<para>
Bu sabitler, PHP betiğinin <literal>stdin</literal>'den okunması
halinde mevcut değildir.
</para>
</note>
</section>
<!--}}}-->
<!--Interactive shell: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.interactive">
<title>Etkileşimli kabuk</title>
<para>
PHP <option role="configure">--with-readline</option> seçeneği ile
derlenmişse, &cli.sapi; <option>-a</option> seçeneği kullanıldığında
etkileşimli bir kabuk açar. PHP 7.1.0'dan itibaren etkileşimli kabuk,
<link linkend="book.readline">readline eklentisi</link> etkinse, Windows
altında da kullanılabilmektedir.
</para>
<para>
Etkileşimli kabuğu kullanarak PHP kodu yazabilir ve bunları doğrudan
çalıştırabilirsiniz.
</para>
<example>
<title>- Etkileşimli kabuk kullanarak kod çalıştırmak</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php -a
Interactive shell
php > echo 5+8;
13
php > function ikiEkle($n)
php > {
php { return $n + 2;
php { }
php > var_dump(ikiEkle(2));
int(4)
php >
]]>
</programlisting>
</example>
<para>
Etkileşimli kabuk ayrıca, işlevler, sabitler, sınıf isimleri, değişkenler
statik yöntem çağrıları ve sınıf sabitleri için sekme ile kod tamalama
özelliklerine sahiptir.
</para>
<example>
<title>- Kod tamamlama</title>
<simpara>
Sekme tuşuna iki kere basarak yazdığınız harflerle başlayan anahtar
sözcükleri listeleyebilirsiniz:
</simpara>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php > strp[TAB][TAB]
strpbrk strpos strptime
php > strp
]]>
</programlisting>
<simpara>
Olası tek seçenek olduğunda sekme tuşuna ilk basışınızda sözcük aynı
satırda tamamlanır:
</simpara>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php > strpt[TAB]ime(
]]>
</programlisting>
<simpara>
Tamamlama, bulunduğunuz etkileşimli kabuk ortamında tanımlanmış isimler için de çalışacaktır::
</simpara>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php > $fooThisIsAReallyLongVariableName = 42;
php > $foo[TAB]ThisIsAReallyLongVariableName
]]>
</programlisting>
</example>
<para>
Etkileşimli kabukta yukarı ve aşağı ok tuşlerını kullanarak geçmiş
üzerinde dolaşabilirsiniz. Geçmiş <filename>~/.php_history</filename>
dosyasına kaydedilir.
</para>
<para>
<parameter>cli.pager</parameter> ve
<parameter>cli.prompt</parameter> &php.ini; değişkenleri devreye
girmiştir. <parameter>cli.pager</parameter> ile çıktıyı ekranda göstermek
yerine çıktıyı sayfalayacak bir programda (<filename>less</filename> gibi)
göstermek mümkündür. <parameter>cli.prompt</parameter> ile <literal>php
&gt;</literal> çıktısını değiştirebilirsiniz.
</para>
<para>
&php.ini; ayarlarını etkileşimli kabukta bir
kısayol ile değiştirmek de mümkündür.
</para>
<example>
<title>- Etkileşimli kabukta &php.ini; ayarlarını değiştirmek</title>
<simpara>
<parameter>cli.prompt</parameter> ile:
</simpara>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php > #cli.prompt=hello world :>
hello world :>
]]>
</programlisting>
<simpara>
Ters tırnakları kullanarak komut isteminde kod çalıştırabilirsiniz:
</simpara>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php > #cli.prompt=`echo date('H:i:s');` php >
15:49:35 php > echo 'hi';
hi
15:49:43 php > sleep(2);
15:49:45 php >
]]>
</programlisting>
<simpara>
Sayfalayıcı olarak <filename>less</filename> belirtmek:
</simpara>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
php > #cli.pager=less
php > phpinfo();
ıktı less içinde gösterilir)
php >
]]>
</programlisting>
</example>
<para>
<parameter>cli.prompt</parameter> içinde bir kaç öncelem belirtilebilir:
<table>
<title>- <parameter>cli.prompt</parameter> öcelemleri</title>
<tgroup cols="2">
<thead>
<row>
<entry>Öncelem</entry>
<entry>ıklama</entry>
</row>
</thead>
<tbody>
<row>
<entry><literal>\e</literal></entry>
<entry>
Komut istemine renk eklemek için kullanılır. Örnek:
<literal>\e[032m\v \e[031m\b \e[34m\> \e[0m</literal>
</entry>
</row>
<row>
<entry><literal>\v</literal></entry>
<entry>PHP sürümü.</entry>
</row>
<row>
<entry><literal>\b</literal></entry>
<entry>
Neyin içindekinin engelleneceğini belirtir. Örneğin, çok satırlı bir açıklama içinde olmayı belirtmek için: <literal>/*</literal> Dış kapsam <literal>php</literal> tarafından belirtilir.
</entry>
</row>
<row>
<entry><literal>\&gt;</literal></entry>
<entry>
Komut istemi karakterini belirtir. By default this is
<literal>&gt;</literal> öntanımlı olsa da kabuk sonlandırılmamış bir
dizge veya blok içindeyse bu değişir. Olası karakterler: <literal>' "
{ ( &gt;</literal>
</entry>
</row>
</tbody>
</tgroup>
</table>
</para>
<note>
<para>
<link linkend="ini.auto-prepend-file">auto_prepend_file</link> ve <link
linkend="ini.auto-append-file">auto_append_file</link> ile
içselleştirilen dosyalar bu kipte bazı sınırlamalarla çözümlenebilir;
örneğin çağrılmadan önce işlevler bu dosyalarda tanımlanabilir.
</para>
</note>
<section xml:id="features.commandline.interactive.mode">
<title>Etkileşimli kip</title>
<para>
Readline eklentisi kullanılabiliyorsa PHP 8.1.0 öncesinde,
<option>-a</option> seçeneği kullanılarak yapılan bir &cli.sapi; çağrısı
etkileşimli kipe girilmesini sağlardı. Bu kipte, eksiksiz bir PHP
betiğinin standart girdiden verilmesi gerekir. POSIX'te
<literal>CRTL+d</literal> veya Windows'ta <literal>CTRL+z</literal> ve
ardından <literal>ENTER</literal> tuşlanmasıyla bu betik çalıştırılır.
Bu temelde <option>-a</option> seçeneği kullanmaksızın yapılan bir
&cli.sapi; çağrısına eşdeğerdir.
</para>
<para>
PHP 8.1.0 itibariyle, <option>-a</option> seçeneği kullanılarak yapılan
bir &cli.sapi; çağrısı, readline eklentisi kullanılabilir değilse
başarısız olur.
</para>
</section>
</section>
<!--}}}-->
<!--Built-in CLI Web Server: {{{-->
<section xml:id="features.commandline.webserver">
<title>Yerleşik HTTP sunucusu</title>
<warning>
<para>
Bu HTTP sunucusu uygulama geliştirmeye yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.
Ayrıca, denetimli bir ortam olarak uygulamaların denenmesi amacıyla da
kullanılabilir. Herşeyiyle eksiksiz bir HTTP sunucusu olarak
tasarlanmamıştır. Halka açık ağlarda kullanılmamalıdır.
</para>
</warning>
<para>
&cli.sapi; yerleşik bir HTTP sunucusu içerir.
</para>
<para>
Bu HTTP sunucusu tek evreli bir süreç çalıştırır. Dolayısıyla, PHP
uygulamaları istek engellendiği zaman yavaşlayıp duracaktır.
</para>
<para>
İstenen adres PHP'nin başlatıldığı çalışma dizinine göre sunulur. Bu kök
dizin PHP çalıştırılırken -t seçeneği kullanılarak değiştirlebilir. İstek
bir dosya belirtmiyorsa belirtilen dizindeki index.php veya index.html
dosyası sunulur. Bu iki dosya da mevcut değilse index.php veya index.html araması üst dizinde devam eder ve bu belge kök dizinine ulaşılıncaya dek devam eder. Bulunduğu takdirde, döndürülür ve URI'nin devamına $_SERVER['PATH_INFO'] atanır. Aksi takdirde 404 yanıt kodu döndürülür.
</para>
<para>
İstenen adres bir dosya belirtmezse, belirtilen dizindeki index.php
veya index.html gösterilir. Bu dosyalar da mevcut değilse, bir 404 yanıtı
döndürülür.
</para>
<para>
Aşağıdaki uzantılara sahip dosyalar için standart MIME türleri döndürülür:
<simplelist type="inline">
<member><literal>.3gp</literal></member>
<member><literal>.apk</literal></member>
<member><literal>.avi</literal></member>
<member><literal>.bmp</literal></member>
<member><literal>.css</literal></member>
<member><literal>.csv</literal></member>
<member><literal>.doc</literal></member>
<member><literal>.docx</literal></member>
<member><literal>.flac</literal></member>
<member><literal>.gif</literal></member>
<member><literal>.gz</literal></member>
<member><literal>.gzip</literal></member>
<member><literal>.htm</literal></member>
<member><literal>.html</literal></member>
<member><literal>.ics</literal></member>
<member><literal>.jpe</literal></member>
<member><literal>.jpeg</literal></member>
<member><literal>.jpg</literal></member>
<member><literal>.js</literal></member>
<member><literal>.kml</literal></member>
<member><literal>.kmz</literal></member>
<member><literal>.m4a</literal></member>
<member><literal>.mov</literal></member>
<member><literal>.mp3</literal></member>
<member><literal>.mp4</literal></member>
<member><literal>.mpeg</literal></member>
<member><literal>.mpg</literal></member>
<member><literal>.odp</literal></member>
<member><literal>.ods</literal></member>
<member><literal>.odt</literal></member>
<member><literal>.oga</literal></member>
<member><literal>.ogg</literal></member>
<member><literal>.ogv</literal></member>
<member><literal>.pdf</literal></member>
<member><literal>.png</literal></member>
<member><literal>.pps</literal></member>
<member><literal>.pptx</literal></member>
<member><literal>.qt</literal></member>
<member><literal>.svg</literal></member>
<member><literal>.swf</literal></member>
<member><literal>.tar</literal></member>
<member><literal>.text</literal></member>
<member><literal>.tif</literal></member>
<member><literal>.txt</literal></member>
<member><literal>.wav</literal></member>
<member><literal>.webm</literal></member>
<member><literal>.wmv</literal></member>
<member><literal>.xls</literal></member>
<member><literal>.xlsx</literal></member>
<member><literal>.xml</literal></member>
<member><literal>.xsl</literal></member>
<member><literal>.xsd</literal></member>
<member><literal>.zip</literal></member>
</simplelist>
</para>
<simpara>
PHP 7.4.0'dan itibaren, yerleşik HTTP sunucusu, birden fazla eşzamanlı
istek gerektiren kodu sınamak için birden fazla süreci çatallamak üzere
yapılandırılabilir. Sunucu başlatılmadan önce
<envar>PHP_CLI_SERVER_WORKERS</envar> ortam değişkeni istenen süreç
sayısına ayarlanmalıdır.
</simpara>
<note>
<simpara>Bu özellik Windows'ta desteklenmez.</simpara>
</note>
<warning>
<para>
Bu <emphasis>deneysel</emphasis> özellik üretim ortamında kullanmak için <emphasis>tasarlanmamıştır</emphasis>. Genelde yerleşik HTTP sunucuları üretim ortamında kullanmak için <emphasis>tasarlanmaz</emphasis>.
</para>
</warning>
<example>
<title>- HTTP sunucusunun başlatılması</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ cd ~/public_html
$ php -S localhost:8000
]]>
</programlisting>
<para>
Uçbirim çıktısı:
</para>
<screen>
<![CDATA[
PHP 5.4.0 Development Server started at Thu Jul 21 10:43:28 2011
Listening on localhost:8000
Document root is /home/me/public_html
Press Ctrl-C to quit
]]>
</screen>
<para>
http://localhost:8000/ ve
http://localhost:8000/myscript.html isteklerinden sonra uçbirim çıktısı
şuna benzer:
</para>
<screen>
<![CDATA[
PHP 5.4.0 Development Server started at Thu Jul 21 10:43:28 2011
Listening on localhost:8000
Document root is /home/me/public_html
Press Ctrl-C to quit.
[Thu Jul 21 10:48:48 2011] ::1:39144 GET /favicon.ico - Request read
[Thu Jul 21 10:48:50 2011] ::1:39146 GET / - Request read
[Thu Jul 21 10:48:50 2011] ::1:39147 GET /favicon.ico - Request read
[Thu Jul 21 10:48:52 2011] ::1:39148 GET /myscript.html - Request read
[Thu Jul 21 10:48:52 2011] ::1:39149 GET /favicon.ico - Request read
]]>
</screen>
</example>
<para>
PHP 7.4.0'dan önce, sembolik bağlantılı statik kaynaklara, yönlendirici
betiği bunları işlemediği sürece Windows'ta erişilemezdi.
</para>
<example>
<title>- Belge kök dizini belirterek başlatma</title>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ cd ~/public_html
$ php -S localhost:8000 -t foo/
]]>
</programlisting>
<para>
Uçbirim çıktısı:
</para>
<screen>
<![CDATA[
PHP 5.4.0 Development Server started at Thu Jul 21 10:50:26 2011
Listening on localhost:8000
Document root is /home/me/public_html/foo
Press Ctrl-C to quit
]]>
</screen>
</example>
<example>
<title>- Yönlendirici betik belirtmek</title>
<para>
Görüntü isteklerinde görüntüler gösterildiği halde bir HTML dosyası
istendiğinde "Welcome to PHP" göstermek:
</para>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
// router.php
if (preg_match('/\.(?:png|jpg|jpeg|gif)$/', $_SERVER["REQUEST_URI"])) {
return false; // kaynak olduğu gibi gösterilir.
} else {
echo "<p>Welcome to PHP</p>";
}
?>]]>
</programlisting>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php -S localhost:8000 router.php
]]>
</programlisting>
</example>
<example>
<title>- CLI Sunucusunda kullanmadan önce betiği sınamak</title>
<para>
Bir yönlendirici betiği geliştirici CLI sunucusunda kullandıktan sonra asıl
HTTP sunucusunda yeniden kullanmak:
</para>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
// router.php
if (php_sapi_name() == 'cli-server') {
/* statik varlıkları yönlendir ve false ile dön */
}
/* normal index.php işlemleri ile devam et */
?>]]>
</programlisting>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php -S localhost:8000 router.php
]]>
</programlisting>
</example>
<example>
<title>- Desteklenmeyen Dosya Türlerinin İşlenmesi</title>
<para>
MIME türleri CLI sunucusu tarafından işlenmeyen statik kaynakları
sunmanız gerekirse:
</para>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
// router.php
$path = pathinfo($_SERVER["SCRIPT_FILENAME"]);
if ($path["extension"] == "el") {
header("Content-Type: text/x-script.elisp");
readfile($_SERVER["SCRIPT_FILENAME"]);
}
else {
return FALSE;
}
?>]]>
</programlisting>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php -S localhost:8000 router.php
]]>
</programlisting>
</example>
<example>
<title>- CLI sunucusuna uzak makinelerden erişim</title>
<para>
HTTP sunucusuna port 8000'den şöyle erişebilirsiniz:
</para>
<programlisting role="shell">
<![CDATA[
$ php -S 0.0.0.0:8000
]]>
</programlisting>
<warning>
<para>
Yerleşik HTTP sunucusu internette kullanılmamalıdır.
</para>
</warning>
</example>
</section>
<!--}}}-->
<section xml:id="features.commandline.ini">
<title>INI Ayarları</title>
<para>
<table>
<title>CLI SAPI &ConfigureOptions;</title>
<tgroup cols="4">
<thead>
<row>
<entry>&Name;</entry>
<entry>&Default;</entry>
<entry>&Changeable;</entry>
<entry>&Changelog;</entry>
</row>
</thead>
<tbody xml:id="features.commandline.ini.list">
<row>
<entry><link linkend="ini.cli-server.color">
cli_server.color</link></entry>
<entry>"0"</entry>
<entry><constant>INI_ALL</constant></entry>
<entry></entry>
</row>
</tbody>
</tgroup>
</table>
</para>
&ini.descriptions.title;
<para>
<variablelist>
<varlistentry xml:id="ini.cli-server.color">
<term>
<parameter>cli_server.color</parameter>
<type>bool</type>
</term>
<listitem>
<para>
Geliştirici HTTP sunucusunun uçbirim çıktısında ANSI renk kodlaması
kullanımını etkinleştirir.
</para>
</listitem>
</varlistentry>
</variablelist>
</para>
</section>
</chapter>
<!-- Keep this comment at the end of the file
Local variables:
mode: sgml
sgml-omittag:t
sgml-shorttag:t
sgml-minimize-attributes:nil
sgml-always-quote-attributes:t
sgml-indent-step:1
sgml-indent-data:t
indent-tabs-mode:nil
sgml-parent-document:nil
sgml-default-dtd-file:"~/.phpdoc/manual.ced"
sgml-exposed-tags:nil
sgml-local-catalogs:nil
sgml-local-ecat-files:nil
End:
vim600: syn=xml fen fdm=marker fdl=2 si
vim: et tw=78 syn=sgml
vi: ts=1 sw=1
-->