archived-doc-tr/install/ini.xml

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- EN-Revision: d5d10b38b4395e77827b04d5290bb137bd3872b4 Maintainer: nilgun Status: ready -->
<chapter xml:id="configuration" xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
 <title>Çalışma Anı Yapılandırması</title>
 <sect1 xml:id="configuration.file">
  <title>Yapılandırma Dosyası</title>

  <simpara>
   Yapılandırma dosyası (&php.ini;) PHP başlatıldığında okunur. PHP'nin
   sunucu modülü sürümlerinde bu işlem bir kereliğine HTTP sunucusu
   başlatıldığında gerçekleşir. <acronym>CGI</acronym> ve
   <acronym>CLI</acronym> sürümlerinde ise PHP'nin her çağrılışında işlem
   tekrarlanır.
  </simpara>
  <para>
   &php.ini; sırasıyla şuralarda aranır:
   <itemizedlist>
    <listitem>
     <para>
      SAPI modülüne özgü konum (Apache 2'de <literal>PHPIniDir</literal>
      yönergesi, CGI ve CLI için <literal>-c</literal> komut satırı seçeneği)
     </para>
    </listitem>
    <listitem>
     <para>
      <varname>PHPRC</varname> ortam değişkeni.
     </para>
    </listitem>
    <listitem>
     <para>
      <literal>php.ini</literal> dosyasının konumu
      PHP'nin farklı sürümleri için ayarlanabilmektedir. Kayıt defteri
      anahtarlarının kökü, kurulu işletim sistemi ve PHP'nin 32 veya 64 bit
      oluşuna bağlıdır. 32 bit işletim sisteminde 32 bit PHP veya 64 bit
      işletim sisteminde 64 bit PHP için [(HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP],
      64 bit işletim sisteminde 32 bit PHP sürümü için bunu yerine
      [HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6432Node\PHP]] kullanın. Aynı bitlik
      kurulum için kayıt defteri anahtarları aşağıdaki sırayla incelenir:
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP\x.y.z]</literal>,
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP\x.y]</literal> ve
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP\x]</literal>.
      Burada x, y ve z harfleri PHP'nin ana, alt ve yama sürümlerini
      belirtir. 64 bit işletim sisteminde PHP'nin 32 bit sürümleri için kayıt
      defteri anahtarları aşağıdaki sırayla incelenir:
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6421Node\PHP\x.y.z]</literal>,
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6421Node\PHP\x.y]</literal> ve
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6421Node\PHP\x]</literal>.
      Burada x, y ve z harfleri PHP'nin ana, alt ve yama sürümlerini
      belirtir.  Bu anahtarlarda bir <literal>IniFilePath</literal> değeri
      varsa ilk bulunan <literal>php.ini</literal> konumu kullanılır
      (sadece Windows).
     </para>
    </listitem>
    <listitem>
     <para>
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP]</literal> or
      <literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6432Node\PHP]</literal>
      anahtarının <literal>\IniFilePath</literal> değeri (sadece Windows).
     </para>
    </listitem>
    <listitem>
     <para>
       Geçerli çalışma dizini (CLI dışında)
     </para>
    </listitem>
    <listitem>
     <para>
      HTTP sunucusunun dizini (SAPI modülleri için) veya PHP dizini
      (Windows için)
     </para>
    </listitem>
    <listitem>
     <para>
      Windows dizini (<filename class="directory">C:\windows</filename>
      veya <filename class="directory">C:\winnt</filename>) (Windows için)
      veya <literal>--with-config-file-path</literal> derleme seçeneği ile
      belirtilen dizin.
     </para>
    </listitem>
   </itemizedlist>
  </para>
  <para>
   <filename>php-SAPI.ini</filename> mevcutsa (burada SAPI, kullanılan
   SAPI'dir, dolayısıyla <filename>php-cli.ini</filename> veya
   <filename>php-apache.ini</filename> gibi bir dosya ismidir), &php.ini;
   yerine bu dosya kullanılır. SAPI ismi <function>php_sapi_name</function>
   işlevi ile saptanabilir.
  </para>
  <note>
   <para>
   Apache HTTP sunucusunun başlatıldığında kök dizine geçmesi PHP'nin
   &php.ini; dosyasını dosya sisteminin kök dizininde aramasına sebep olur.
   </para>
  </note>
  <para>
   &php.ini; içinde kullanılabilen ortam değişkenlerinin kullanımı aşağıda gösterilmiştir.
  </para>
  <para>
   <example>
    <title>- &php.ini; Ortam Değişkenleri</title>
      <programlisting role="ini">
 <![CDATA[
; PHP_MEMORY_LIMIT'in ortamdan alınışı
memory_limit = ${PHP_MEMORY_LIMIT}
]]>
     </programlisting>
    </example>
  </para>
   <para>
    &php.ini; yönergelerinin eklentilerle ilgili olanlarının belgeleri her
    eklentinin kendi belgeleri içindedir. <link linkend="ini">Temel
    yönergelerin listesini</link> eklerde bulabilirsiniz. Tamamı olmasa da
    yönergelerin büyük çoğunluğu kılavuzda belgelenmiş durumdadır. Kurulu PHP
    sürümünüzde geçerli yönergelerin tam listesi için kendi içinde iyi
    açıklanmış &php.ini; dosyanızı okuyun. Ayrıca, Git'te bulunan <link
    xlink:href="&url.php.git.phpini;">en son &php.ini;</link> dosyası da bu
    konuda size yardımcı olabilir.
   </para>
   <para>
    <example>
     <title>- &php.ini; örneği</title>
     <programlisting role="ini">
<![CDATA[
; bir noktalı virgülden (;) sonra gelen tüm metin parçaları yok sayılır
[php] ; bölüm imleyiciler de (köşeli ayraç içindeki metinler) yok sayılır
; Mantıksal değerler için şu değerlerden herhangi biri kullanılabilir:
;      true,  on,  yes
;      false, off, no, none
register_globals = off
track_errors = yes

; Dizgeleri çift tırnak imlerinin arasında belirtebilirsiniz
include_path = ".:/usr/local/lib/php"

; tersbölü karakterleri diğer karakterler gibi ele alınır
include_path = ".;c:\php\lib"
]]>
</programlisting>
<!-- TODO: add more details about values and expressions -->
   </example>
  </para>
  <para>
   .ini dosyalarında bulunan yönergelere isimleriyle değişken olarak
   erişilebilir. Örnek:
   <literal>open_basedir = ${open_basedir} ":/new/dir"</literal>.
  </para>

  <sect2 xml:id="configuration.file.scan">
   <title>Tarama Dizinleri</title>

   <para>
    PHP'yi, &php.ini;'yi okuduktan sonra bir dizindeki .ini dosyalarını
    tarayacak şekilde yapılandırmak mümkündür. Bu,
    <option role="configure">--with-config-file-scan-dir</option> seçeneği
    ayarlanarak derleme sırasında yapılabilir. Tarama
    dizini daha sonra çalışma anında <varname>PHP_INI_SCAN_DIR</varname> ortam
    değişkeni ayarlanarak geçersiz kılınabilir.
   </para>

   <para>
    Birden fazla dizini platforma özgü yol ayırıcıyla ayırarak taramak
    mümkündür (Windows, NetWare ve RISC OS için <literal>;</literal> diğer
    tüm platformlarda <literal>:</literal> kullanılır. PHP'nin kullandığı
    değer <constant>PATH_SEPARATOR</constant> sabiti olarak mevcuttur).
    <varname>PHP_INI_SCAN_DIR</varname>'de boş bir dizin verilmişse,
    PHP ayrıca derleme sırasında
    <option role="configure">--with-config-file-scan-dir</option> seçeneği
    ile verilen dizini de tarayacaktır.
   </para>

   <para>
    PHP her dizinde, PHP <literal>.ini</literal> uzantılı tüm dosyaları
    alfabetik sırayla tarar. <function>php_ini_scanned_files</function>
    işlevi ile veya PHP'yi <option>--ini</option> seçeneğiyle çalıştırarak
    yüklenen dosyaların bir listesi ve sırası elde edilebilir.
   </para>

   <informalexample>
    <screen>
<![CDATA[
PHP'nin --with-config-file-scan-dir=/etc/php.d ile yapılandırıldığını
ve yol ayırıcının : olduğunu varsayalım ...

$ php
  PHP /etc/php.d/*.ini dosyalarının tamamını
  yapılandırma dosyaları olarak yükler

$ PHP_INI_SCAN_DIR=/usr/local/etc/php.d php
  PHP /usr/local/etc/php.d/*.ini dosyalarının tamamını
  yapılandırma dosyaları olarak yükler

$ PHP_INI_SCAN_DIR=:/usr/local/etc/php.d php
  PHP /etc/php.d/*.ini ve ardından /usr/local/etc/php.d/*.ini
  dosyalarının tamamını yapılandırma dosyaları olarak yükler

$ PHP_INI_SCAN_DIR=/usr/local/etc/php.d: php
  PHP /usr/local/etc/php.d/*.ini ve ardından /etc/php.d/*.ini
  dosyalarının tamamını yapılandırma dosyaları olarak yükler
]]>
    </screen>
   </informalexample>
  </sect2>
 </sect1>

 <sect1 xml:id="configuration.file.per-user">
  <title>.user.ini dosyaları</title>

  <simpara>
   Dizinler için .htaccess tarzı INI dosyaları
   desteklenmektedir. Bu dosyalar <emphasis>sadece</emphasis> CGI/FastCGI SAPI
   tarafından işlenir. Bu işlevsellik ile PECL htscanner eklentisi atıl duruma
   düşmüştür. PHP'yi Apache modülü olarak çalıştırıyorsanız aynı etkiyi elde
   etmek için &htaccess; dosyalarını kullanın.
  </simpara>

  <simpara>
   Ana &php.ini; dosyasına ek olarak, PHP istenen PHP dosyasının bulunduğu
   dizinden itibaren her dizini INI dosyaları için tarar ve bunları geçerli
   belge kök dizinine uygulanıyormuş gibi uygular
   (<varname>$_SERVER['DOCUMENT_ROOT']</varname> değişkenine atandığı gibi).
   PHP dosyasının belge kökü dışında olduğu durumlarda sadece onun dizini
   taranır.
  </simpara>
  <simpara>
   .user.ini tarzı INI dosyalarında sadece <constant>INI_PERDIR</constant>
   ve <constant>INI_USER</constant> kipindeki INI ayarları işleme sokulur.
  </simpara>

  <simpara>
   Kullanıcı INI dosyalarını denetlemek için iki yeni INI yönergesi
   kullanılmaktadır:
   <link linkend="ini.user-ini.filename">user_ini.filename</link> ve
   <link linkend="ini.user-ini.cache-ttl">user_ini.cache_ttl</link>
  </simpara>

  <simpara>
   <link linkend="ini.user-ini.filename">user_ini.filename</link> ile
   PHP'nin dizinlerde arayacağı dosyanın ismi belirtilir.
   <literal>.user.ini</literal> öntanımlı değerdir.
  </simpara>

  <simpara>
   <link linkend="ini.user-ini.cache-ttl">user_ini.cache_ttl</link> ile
   kullanıcı INI dosyalarının ne sıklıkta denetleneceği belirtilir.
   300 saniye (5 dakika) öntanımlı
   değerdir.
  </simpara>
 </sect1>

 <sect1 xml:id="configuration.changes.modes">
  <title>Yapılandırma ayarlarının yeri</title>

  <para>
   Bu kipler, bir PHP yönergesinin nerede ve ne zaman atanabileceğini
   belirlerler ve bu kılavuzdaki her yönerge bu kiplerden biri ile
   ilişkilidir. Örneğin, bazı ayarlar bir PHP betiğinin içinde
   <function>ini_set</function> kullanarak atanabilirken bazıları da
   &php.ini; veya &httpd.conf; dosyasında atanabilirler.
  </para>

  <para>
   Örneğin, <link linkend="ini.output-buffering">output_buffering</link>
   ayarı için kip <constant>INI_PERDIR</constant> olup
   <function>ini_set</function> kullanarak atanamaz. Bununla birlikte,
   <link linkend="ini.display-errors">display_errors</link> yönergesinin
   kipi <constant>INI_ALL</constant> olup <function>ini_set</function>
   kullanımı dahil her yerde atanabilir.
  </para>

   <variablelist>
<!--
Replace everything inside the <variablelist> element with an <xi:include>
once libxml2 gets XInclude 1.1 attribute copying support.
The below <xi:include> will include the appropriate elements
but needs all top-level xml:id's removed (see XInclude 1.1 set-xml-id).

    <xi:include xpointer="xmlns(db=http://docbook.org/ns/docbook) xpointer(id('constant.ini-mode')/*)"><xi:fallback/></xi:include>
-->
    <title>INI kip sabitleri</title>
    <varlistentry>
     <term>
      <constant>INI_USER</constant>
      (<type>int</type>)
     </term>
     <listitem>
      <simpara>
       Kullanıcı betiklerinde (örn,
       <function xmlns="http://docbook.org/ns/docbook">ini_set</function> ile)
       veya  <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook"
       linkend="configuration.changes.windows">Windows kayıt defteri</link>
       içinde atanabilir.
      </simpara>
     </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry>
     <term>
      <constant>INI_PERDIR</constant>
      (<type>int</type>)
     </term>
     <listitem>
      <simpara>
       &php.ini;, &htaccess;, &httpd.conf; veya &user-ini; içinde atanabilir.
      </simpara>
     </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry>
     <term>
      <constant>INI_SYSTEM</constant>
      (<type>int</type>)
     </term>
     <listitem>
      <simpara>
       &php.ini; veya &httpd.conf; içinde atanabilir.
      </simpara>
     </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry>
     <term>
      <constant>INI_ALL</constant>
      (<type>int</type>)
     </term>
     <listitem>
      <simpara>
       Herhangi bir yerde atanabilir.
      </simpara>
     </listitem>
    </varlistentry>
   </variablelist>
 </sect1>

 <sect1 xml:id="configuration.changes">
  <title>Yapılandırma ayarlarının değiştirilmesi</title>

  <sect2 xml:id="configuration.changes.apache">
   <title>PHP'nin bir Apache modülü olarak çalıştırılması</title>
   <simpara>
    PHP'yi bir Apache modülü olarak kullanırken, yapılandırma ayarlarını
    Apache yapılandırma dosyalarındaki (&httpd.conf; ve &htaccess;
    dosyaları) yönergeleri kullanarak da değiştirebilirsiniz. Bunu
    yapabilmek için Apache yapılandırmasında "AllowOverride Options" veya
    "AllowOverride All" olması gerekir.
   </simpara>

   <para>
    PHP yapılandırmasını Apache yapılandırma dosyaları içinden
    değiştirmenize imkan veren çeşitli Apache yönergeleri vardır.
    <constant>INI_ALL</constant>, <constant>INI_PERDIR</constant>
    veya <constant>INI_SYSTEM</constant> olarak belirtilebilen
    yönergeleri eklerdeki <link linkend="ini.list">php.ini yönergelerinin
    listesi</link> sayfasında bulabilirsiniz.
   </para>

   <para>
    <variablelist>
     <varlistentry>
      <term>
       <systemitem role="directive">php_value</systemitem>
       <parameter>isim</parameter>
       <parameter>değer</parameter>
      </term>
      <listitem>
       <para>
         Belirtilen değeri ismi belirtilen yönergeye atar. Sadece
         <constant>INI_ALL</constant> ve
         <constant>INI_PERDIR</constant> türü yönergeler için
         kullanılabilir. Önceki atanan değeri silmek için değer olarak
         <literal>none</literal> kullanın.
       </para>
       <note>
        <simpara>
         Mantıksal değer atamak için <systemitem role="directive"
         >php_value</systemitem> yönergesini değil, <systemitem
         role="directive">php_flag</systemitem> (aşağıya bakınız)
         yönergesini kullanmalısınız.
        </simpara>
       </note>
      </listitem>
     </varlistentry>
     <varlistentry>
      <term>
       <systemitem role="directive">php_flag</systemitem>
       <parameter>isim</parameter>
       <parameter>on|off</parameter>
      </term>
      <listitem>
       <para>
         Bir mantıksal yapılandırma yönergesi atamak için kullanılır. Sadece
         <constant>INI_ALL</constant> ve
         <constant>INI_PERDIR</constant> türü yönergeler için
         kullanılabilir.
       </para>
      </listitem>
     </varlistentry>
     <varlistentry>
      <term>
       <systemitem role="directive">php_admin_value</systemitem>
       <parameter>isim</parameter>
       <parameter>değer</parameter>
      </term>
      <listitem>
       <para>
        İsmi belirtilen yönergeye belirtilen değeri atar. &htaccess;
        dosyalarında <emphasis>kullanılamaz</emphasis>. Bu yönerge ile
        atanan hiçbir yönerge türü <function>ini_set</function> veya
        &htaccess; tarafından geçersiz kılınamaz. Önceki atanan değeri
        silmek için değer olarak <literal>none</literal> kullanın.
       </para>
      </listitem>
     </varlistentry>
     <varlistentry>
      <term>
       <systemitem role="directive">php_admin_flag</systemitem>
       <parameter>isim</parameter>
       <parameter>on|off</parameter>
      </term>
      <listitem>
       <para>
         Bir mantıksal yapılandırma yönergesi atamak için kullanılır.
         &htaccess; dosyalarında <emphasis>kullanılamaz</emphasis>. Bu
         yönerge ile atanan hiçbir yönerge türü &htaccess; veya
         <function>ini_set</function> tarafından geçersiz kılınamaz.
       </para>
      </listitem>
     </varlistentry>
    </variablelist>
   </para>
   <para>
    <example>
     <title>- Apache yapılandırma örneği</title>
     <programlisting role="ini">
<![CDATA[
<IfModule mod_php5.c>
  php_value include_path ".:/usr/local/lib/php"
  php_admin_flag engine on
</IfModule>
<IfModule mod_php4.c>
  php_value include_path ".:/usr/local/lib/php"
  php_admin_flag engine on
</IfModule>
]]>
     </programlisting>
    </example>
   </para>
   <caution>
    <para>
     PHP sabitleri PHP dışında mevcut değildir. Örneğin, &httpd.conf;
     dosyasında <link linkend="ini.error-reporting">error_reporting</link>
     yönergesine <constant>E_ALL</constant> veya
     <constant>E_NOTICE</constant> PHP sabitlerini atayamazsınız. Bunu
     yaparsanız daima 0 olarak değerlendirileceklerdir. Sabitleri kullanmak
     yerine bunların bit maskelerini kullanın. Bu sabitler &php.ini; içinde
     kullanılabilir.
    </para>
   </caution>
  </sect2>

  <sect2 xml:id="configuration.changes.windows">
   <title>PHP yapılandırmasının Windows kayıt defteri üzerinden
     değiştirilmesi</title>
    <simpara>
     PHP, Windows üzerinde çalışırken, yapılandırma değerleri Windows kayıt
     defteri kullanılarak her dizin için ayrı ayrı değiştirilebilir.
     Yapılandırma değerleri defterde <literal>HKLM\SOFTWARE\PHP\Per
     Directory Values</literal> anahtarının dizin isimlerine karşılık gelen
     alt anahtarlarında saklanır. Örneğin,
     <literal>c:\inetpub\wwwroot</literal> dizini için yapılandırma
     değerleri <literal>HKLM\SOFTWARE\PHP\Per Directory
     Values\c\inetpub\wwwroot</literal> anahtarında saklanır. Dizin ile
     ilgili ayarlar, dizin içinde ve alt dizinlerde çalıştırılan her betik
     için geçerli olur. Anahtar altındaki değerler PHP yapılandırma
     yönergelerinin isimlerini ve dizge değerlerini içermelidir. Değerlerde
     bulunan PHP sabitleri çözümlenmez. Sadece,
     <constant>INI_USER</constant> türü değişebilir yapılandırma
     değerleri bu yolla atanabilir,  <constant>INI_PERDIR</constant>
     değerleri atanamaz, çünkü bu yapılandırma değerleri her istekte yeniden
     okunur.
    </simpara>
  </sect2>

  <sect2 xml:id="configuration.changes.other">
   <title>Diğer PHP arayüzleri</title>
   <para>
     PHP'yi nasıl çalıştırdığınızdan bağımsız olarak, belli değerleri
     betiğinizin çalışması sırasında <function>ini_set</function> işlevi
     sayesinde değiştirebilirsiniz. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için
     <function>ini_set</function> sayfasına bakınız.
   </para>
   <para>
     Sistem yapılandırmanızla ilgili ayarlar ve mevcut değerleri ilginizi
     çekiyorsa <function>phpinfo</function> işlevini çalıştırabilir ve elde
     ettiğiniz sayfayı inceleyebilirsiniz. Ayrıca, yapılandırma
     yönergelerinin her birine çalışma anında <function>ini_get</function>
     veya <function>get_cfg_var</function> işlevini kullanarak
     erişebilirsiniz.
   </para>
  </sect2>
 </sect1>

</chapter>

<!-- Keep this comment at the end of the file
Local variables:
mode: sgml
sgml-omittag:t
sgml-shorttag:t
sgml-minimize-attributes:nil
sgml-always-quote-attributes:t
sgml-indent-step:1
sgml-indent-data:t
indent-tabs-mode:nil
sgml-parent-document:nil
sgml-default-dtd-file:"~/.phpdoc/manual.ced"
sgml-exposed-tags:nil
sgml-local-catalogs:nil
sgml-local-ecat-files:nil
End:
vim600: syn=xml fen fdm=syntax fdl=2 si
vim: et tw=78 syn=sgml
vi: ts=1 sw=1
-->